Pek çok kaynakta pazarlamanın üç döneminden bahsedilir. Bunlar ortaya çıkış sırasıyla; Ürün odaklı pazarlama, Satış odaklı pazarlama, Müşteri odaklı pazarlama.
Ürün odaklı pazarlama
1900 lerden sonra ortaya çıkmış bir kavramdır. O zamanlarda üreticilerin sayısı az olduğu için ürün azdı ve rekabet azdı. Üreticiler kraldı. Müşteriler, üretici ne ürettiyse onu almak zorundaydı. ("Siyah olduğu sürece herkes istediği renkte arabaya sahip olabilecek" Henry Ford) O zamanki ürün fiyatı hesaplaması;
Ürün Fiyatı = Maliyet + Kar
şeklindeydi. Yani üreticiler maliyetlerinin üzerine istedikleri karı ekleyip ürün fiyatını belirlerlerdi.
Satış odaklı pazarlama
Ürün odaklı pazarlamadan sonra (1930 lar) üreticiler ve ürünler çoğalmaya, kraliyet ailesi dağılmaya başladı. Yine sınırlı sayıda ürün vardı, ama bu dönemde öncekine göre tek bir üründen elde edilen kar daha azdı. Ve bu dönemde tüketiciler ihtiyaçlardan zevklere doğru yönelmeye başladılar.
Müşteri odaklı pazarlama
Satış odaklı pazarlamadan sonra (1950 ler) geçerli olan ve günümüzde de geçerliliği süren bu pazarlama şekli, üretici ve ürün sayısının artması yanında artık müşterilerin de seçmeye başlamasından sonra ortaya çıkmıştır. Artık müşteriler kraldır. İstediklerini alır istemediklerini bırakırlar. Bu da üreticilerin formüllerinin yeniden değişmesine yol açmıştır.
Kar = Ürün Fiyatı – Maliyet
Artık ürün fiyatı üreticilerin kendi isteklerine göre belirlenmemektedir. Bu yüzden üreticiler karını artırmak için maliyetlerini aşağıya çekme yoluna gitmektedirler.
Bundan sonraki dönem ise "Zaman odaklı pazarlama" () dönemi olacaktır. Kısaca açıklayacak olursak; insanların iş yoğunluğu sürekli artmakta ve zaman insanlara git gide daha az gelmekte. Üretici sayısının, ürün çeşitliliğinin ve dolayısıyla rekabetin sürekli artacağı önümüzdeki yıllarda üreticilerin ürününü satabilmesi için yalnızca iki saniyesi olacaktır. Peki insanlar sadece iki saniyede nasıl beğenecekler ve alacaklar. Bunu iki şekilde düşünebiliriz; yapay zeka yeterince gelişir ve insanların yerine makineler seçim yapar, ya da genetik yeterince gelişir ve klonlar insanların yerine seçim yapar.
Ben makinelerin ya da klonların zevklerine güvenmem diyorsanız, çok değerli iki saniyenizi gözden çıkartacaksınız demektir 
Kolay gelsin…
